Reakcje psychofizjologiczne na zatajenie informacji

Nauka potwierdza, że procesy psychiczne mogą być rozpatrywane tak z punktu widzenia psychologii, jak i fizjologii. Badanie wariograficzne obejmuje zatem zarówno reakcje fizjologiczne, jak i psychiczne, co odzwierciedlone zostało w określeniu – psychofizjologiczne badanie poligraficzne.

Możemy wyróżnić kilka reakcji na zatajenie informacji w badaniu wartiograficznym, a mianowicie:

Mechanizm reakcji warunkowej

Pytanie dotyczące kluczowych kwestii wywołuje reakcję z powodu minionych doświadczeń badanego (jeśli takowe były). Zdarzenie z przeszłości i jego ówczesne przeżycia emocjonalne związane ze zdarzeniem, wywołują reakcję badanego – im ważniejsze zdarzenie (albo cięższe przestępstwo), tym większe zmiany w zapisie wariografu i łatwiejsza obserwacja.

Mechanizm motywacji

Badanie charakteryzuje się większą dokładnością i efektywnością, jeśli osoba poddawana badaniu jest zainteresowana i motywowana pozytywnym rezultatem badania.

Obawa o konsekwencje (poczucie winy)

Badany reaguje, bowiem obawia się kary bądź innych konsekwencji związanych z ujawnieniem informacji, którą ukrywa. Prawidłowość ta nie dotyczy testów próbnych i testów przeprowadzanych w warunkach symulacji eksperymentalnej, kiedy badany również reaguje, a badania takie mają zwykle wysoką dokładność w ustalaniu sprawcy symulowanego zdarzenia bądź jego przebiegu. Jeśli obawa i strach mogą zakłócać wyniki, to pozostałe mechanizmy reakcji warunkowej, motywacji i teoria konfliktu będą wystarczające, aby badanie przebiegło prawidłowo.

Teoria konfliktu

Pomiędzy mówieniem prawdy a kłamstwem istnieje konflikt utrwalony przez wychowanie, a także religię i kulturę. Wyniki badań potwierdzają, ze lepiej jest skłamać w teście milczących odpowiedzi (SAT), niż kiedy odpowiada się na głos na każde pytanie (wraz z pytaniem zawierającym newralgiczną informację).

Mechanizm psychofizjologicznej reakcji badanego na zatajenie krytycznej informacji występuje w badaniu wariograficznym, w którym dokonuje się identyfikacji śladów pamięciowych i pobudzeń emocjonalnych wiążących badanego z karalnym zdarzeniem. Różnice badania i eksperymenty przeprowadzane w celu ustalenia dokładności badań wariograficznych potwierdzają większą dokładność odnoszącą się do zdarzeń rzeczywistych, a nie ustalenia sprawców pozorowanych kradzieży.