Zgodnie z funkcjonującą definicją, kłamstwo jest „wypowiedzią zawierającą informacje niezgodne z przekonaniem o stanie faktycznym. Kłamca przekazuje informacje niezgodne z jego przekonaniem o rzeczywistości z intencją, by zostały one wzięte za prawdziwe. Kłamstwem mogą być także wypowiedzi zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, o ile autor przekazu nie ma świadomości tego faktu”.

Niestety, badania prowadzone od ponad stu lat, a dotyczące wykrywania kłamstwa, nie doprowadziły do ujawnienia uniwersalnych oznak samego kłamania. Nie udało się zidentyfikować żadnego gestu, skurczu mięśnia, które pozwalałyby bezpośrednio zdemaskować kłamcę. Pozostaje zatem zadać pytanie, w jaki sposób wykrywa się kłamstwo?

Obecnie, do identyfikacji stanu faktycznego i wykluczenia bądź potwierdzenia roli, jaką osoba badana odgrywała w danym wydarzeniu, używany jest wariograf.

W badaniu wariografem wykorzystywany jest fakt, że człowiek kłamiąc, przeżywa pewne emocje, które mają wpływ na parametry pracy ludzkich organów wewnętrznych (ich świadome kontrolowanie nie jest możliwe). Obserwując je, jesteśmy w stanie wykryć moment, kiedy człowiek przeżywa emocje i na podstawie faktu ich wystąpienia, wywnioskować kiedy kłamie.

W sukurs badaczom kłamstwa idzie biologia – autonomiczny układ nerwowy zlokalizowany jest w rdzeniu kręgowym człowieka i jest podzielony na dwa, działające antagonistycznie układy: układ współczulny i przywspółczulny. Nerwy tych układów dochodzą do wszystkich organów wewnętrznych człowieka.

Układ współczulny jest szczególnie aktywny podczas pobudzenia i powoduje m.in. takie reakcje, jak przyspieszenie pracy serca, zwiększenie ciśnienia krwi, rozszerzanie się źrenic. Z kolei układ przywspółczulny jest najbardziej aktywny podczas chwil relaksu i wywołuje takie reakcje, jak: zwężenie źrenic, rozszerzanie naczyń krwionośnych (skutkujące obniżeniem ciśnienia krwi), kurczenie się pęcherza moczowego. Ten anatomiczny układ, działa niezależnie od naszej woli.

Badanie wariograficzne polega zatem na zadawaniu określonych pytań, na które jest prosta odpowiedź: tak / nie. Podczas tej sesji zadawania pytań, wariograf cały czas rejestruje parametry pracy organizmu osoby badanej, aby później, po zinterpretowaniu, na ich podstawie można było orzec o prawdomówności (bądź kłamstwie) badanego.