Krajowa Administracja Skarbowa stosuje wariograf w rekrutacji, weryfikacji stanowisk wysokiego ryzyka i postępowaniach wyjaśniających. Badania prowadzone są na nowoczesnym sprzęcie, zgodnie z międzynarodowymi standardami, aby chronić finanse państwa i przeciwdziałać korupcji.
Historia i rola instytucji
Krajowa Administracja Skarbowa została powołana 1 marca 2017 roku na mocy ustawy o KAS, łącząc w jedną strukturę administrację podatkową, Służbę Celną i kontrolę skarbową. KAS jest częścią Ministerstwa Finansów i odpowiada za:
- pobór podatków, ceł i innych należności publicznych,
- kontrolę przestrzegania przepisów prawa podatkowego i celnego,
- zwalczanie przestępczości skarbowej i celnej, w tym przemytu i oszustw podatkowych,
- ochronę interesów finansowych Skarbu Państwa oraz Unii Europejskiej,
- przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
W ramach KAS funkcjonują zarówno urzędy administracyjne, jak i Służba Celno-Skarbowa (SCS) — umundurowana i uzbrojona formacja wykonująca zadania operacyjne.
Podstawa prawna stosowania wariografu
Zgodnie z art. 144 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, badanie psychofizjologiczne przy użyciu poligrafu może być stosowane:
- w procesach naboru do Służby Celno-Skarbowej,
- w weryfikacji funkcjonariuszy już pełniących służbę,
- w postępowaniach wyjaśniających w przypadku podejrzeń o naruszenie prawa lub etyki służbowej.
Wymagana jest dobrowolna zgoda osoby badanej. Wyniki mają charakter pomocniczy — wspierają decyzje kadrowe, ale nie stanowią samodzielnego dowodu w postępowaniu karnym lub dyscyplinarnym.
Zakres zastosowania wariografu w KAS
-
Rekrutacja do Służby Celno-Skarbowej
Kandydaci na stanowiska związane z kontrolą granic, odprawami celnymi i nadzorem nad obrotem towarami mogą zostać skierowani na badanie wariograficzne. Celem jest weryfikacja lojalności, rzetelności oraz odporności na pokusy korupcyjne. -
Weryfikacja stanowisk wysokiego ryzyka
Funkcjonariusze mający bezpośredni kontakt z towarem, gotówką lub systemami informatycznymi obsługującymi dane wrażliwe mogą być okresowo badani w celu zapobiegania nadużyciom. -
Postępowania wyjaśniające
Wariograf może być wykorzystany w sytuacjach, gdy istnieje podejrzenie współpracy funkcjonariusza z przestępczością zorganizowaną, ujawnienia tajemnicy służbowej lub udziału w nielegalnym obrocie towarami.
Sprzęt wykorzystywany przez KAS
KAS stosuje nowoczesne cyfrowe wariografy renomowanych producentów, takich jak Lafayette Instrument Company, Axciton Systems czy Stoelting. Sprzęt umożliwia rejestrację:
- Pneumo – dwóch kanałów oddechu,
- Cardio/PPG – tętna i zmian ciśnienia krwi,
- EDA – przewodnictwa skóry,
- PAT (Pulse Arrival Time) – czasu przybycia fali tętna,
- Seat Sensor – wykrywania prób manipulacji badaniem.
Wszystkie dane są analizowane przez egzaminatora i dodatkowo oceniane przez oprogramowanie scoringowe.
Metodologia badań w KAS
Egzaminatorzy stosują międzynarodowe protokoły:
- Comparison Question Test (CQT) – porównanie reakcji na pytania krytyczne i kontrolne,
- Directed Lie Test (DLT) – świadome kłamstwa w pytaniach kontrolnych jako wzorzec reakcji,
- Guilty Knowledge Test (GKT) – ustalenie, czy badany zna szczegóły zdarzenia lub operacji.
Procedura obejmuje:
- Przygotowanie – wywiad przedbadawczy i omówienie pytań,
- Rejestrację – co najmniej trzy serie pytań w kontrolowanych warunkach,
- Analizę wyników – interpretację reakcji i scoring komputerowy,
- Raport – dokument przekazywany odpowiedniej komórce KAS.
Przykłady praktycznego zastosowania
- Rekrutacja do oddziału granicznego – badanie ujawniło zatajenie przez kandydata wcześniejszych powiązań z osobami zajmującymi się przemytem.
- Kontrola antykorupcyjna – badanie potwierdziło uczciwość funkcjonariusza oskarżonego o przyjęcie łapówki.
- Śledztwo wewnętrzne – wariograf wykazał niespójności w odpowiedziach osoby podejrzanej o ujawnienie poufnych danych kontrahenta.
Znaczenie wariografu w KAS
Wariograf jest w KAS narzędziem zwiększającym bezpieczeństwo finansowe państwa. Wspiera selekcję kandydatów, kontrolę antykorupcyjną i wyjaśnianie incydentów naruszających zaufanie publiczne. Dzięki nowoczesnemu sprzętowi i metodologii zgodnej z międzynarodowymi standardami, badania zapewniają rzetelność i wysoki poziom ochrony przed zagrożeniami wewnętrznymi.