Policja wykorzystuje wariograf w rekrutacji, weryfikacji funkcjonariuszy i śledztwach. Badania prowadzone są w laboratoriach kryminalistycznych na nowoczesnym sprzęcie, zgodnie z przepisami prawa i międzynarodowymi standardami, aby zwiększyć skuteczność działań śledczych.
Policja
Historia i rola instytucji
Policja jest formacją umundurowaną i uzbrojoną, powołaną w 1990 roku ustawą o Policji do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jej zadania obejmują m.in.: zapobieganie przestępstwom, wykrywanie sprawców czynów zabronionych, ochronę osób i mienia, kontrolę ruchu drogowego oraz prowadzenie działań poszukiwawczych.
Policja działa zarówno w strukturach centralnych (Komenda Główna Policji, Centralne Biuro Śledcze Policji), jak i w jednostkach terenowych (komendy wojewódzkie, powiatowe i komisariaty). Ważną częścią jej pracy jest pion kryminalistyki, w tym Wojewódzkie Laboratoria Kryminalistyczne (WLK), gdzie prowadzi się badania specjalistyczne, w tym poligraficzne.
Podstawa prawna stosowania wariografu
Zgodnie z art. 35a ustawy o Policji, funkcjonariusz Policji może zostać skierowany na badanie psychofizjologiczne przy użyciu poligrafu m.in. w procesie rekrutacji lub weryfikacji, szczególnie gdy stanowisko wiąże się z dostępem do informacji niejawnych.
W postępowaniach karnych wariograf może być stosowany w trybie określonym w Kodeksie postępowania karnego (art. 192a KPK), pod warunkiem uzyskania dobrowolnej zgody osoby badanej. Wyniki traktowane są jako dowód pomocniczy i nie mogą zastępować innych dowodów.
Zakres zastosowania wariografu w Policji
-
Rekrutacja i weryfikacja funkcjonariuszy
Badania wariograficzne są wykorzystywane przy przyjmowaniu kandydatów do Policji na stanowiska wymagające najwyższego poziomu zaufania i odpowiedzialności. Mogą obejmować pytania o zgodność z prawem, brak powiązań przestępczych, brak nadużyć w przeszłości oraz postawę etyczną. -
Postępowania przygotowawcze
Wariograf stosowany jest w początkowej fazie postępowań karnych jako narzędzie pomocnicze do weryfikacji wersji zdarzeń, wykluczania lub potwierdzania udziału osoby w przestępstwie oraz wskazywania dalszych kierunków śledztwa. -
Praca laboratoriów kryminalistycznych
Badania poligraficzne w Policji wykonują wyspecjalizowani egzaminatorzy w Wojewódzkich Laboratoriach Kryminalistycznych. Do zadań należy m.in. analiza reakcji w przypadku podejrzeń o poważne przestępstwa, weryfikacja świadków i sprawdzanie wiarygodności uzyskanych informacji.
Sprzęt wykorzystywany przez Policję
Policja korzysta z nowoczesnych cyfrowych wariografów renomowanych producentów (Lafayette Instrument Company, Stoelting, Axciton Systems). Urządzenia rejestrują:
- Pneumo – dwa kanały pomiaru oddechu,
- Cardio/PPG – tętno i zmiany ciśnienia krwi,
- EDA – pomiar przewodnictwa skóry,
- Seat Sensor – detekcja prób zakłócania badania,
- PAT (Pulse Arrival Time) – parametr korelowany z ciśnieniem krwi.
Oprogramowanie pozwala na analizę manualną oraz scoring komputerowy, a także archiwizowanie badań zgodnie z wymogami procesowymi.
Metodologia badań w Policji
W badaniach stosowane są uznane techniki pytań:
- Comparison Question Test (CQT) – porównanie reakcji na pytania kontrolne i krytyczne,
- Directed Lie Test (DLT) – świadome kłamstwa w pytaniach kontrolnych jako punkt odniesienia,
- Guilty Knowledge Test (GKT) – ustalenie, czy badany posiada wiedzę o szczegółach zdarzenia.
Badanie przebiega w etapach:
- Przygotowanie – wywiad przedbadawczy, ustalenie pytań, omówienie procedury,
- Rejestracja – co najmniej trzy serie pytań,
- Analiza wyników – interpretacja reakcji i analiza komputerowa,
- Raport – dokumentacja wyników w formie ekspertyzy lub notatki procesowej.
Przykłady praktycznego zastosowania
- Weryfikacja świadka – w sprawie zabójstwa badanie wariograficzne pomogło potwierdzić wiarygodność świadka kluczowego dla śledztwa.
- Wykluczenie podejrzanego – badanie wykazało brak oznak nieszczerości w odpowiedziach osoby podejrzewanej o udział w napadzie.
- Sprawa korupcyjna w administracji – wariograf wspomógł ustalenie, kto miał faktyczny dostęp do dokumentów objętych tajemnicą.
Znaczenie wariografu w Policji
Wariograf w Policji jest narzędziem wspierającym zarówno działania kadrowe, jak i operacyjno-śledcze. Pozwala zwiększyć efektywność śledztw, kierunkować dalsze działania dochodzeniowe i zapewniać, że na stanowiskach wrażliwych służą osoby lojalne i godne zaufania. Badania prowadzone są w zgodzie z przepisami prawa i przy zachowaniu pełnej kontroli procesowej.