Badanie wariografem w SKW

Historia i rola instytucji

Służba Kontrwywiadu Wojskowego została powołana w 2006 roku na mocy ustawy o SWW i SKW, zastępując w zakresie kontrwywiadu wojskowego część struktur rozwiązanych Wojskowych Służb Informacyjnych (WSI). SKW jest odpowiedzialna za ochronę Sił Zbrojnych RP przed:

• działalnością obcych służb wywiadowczych,
• sabotażem, dywersją, szpiegostwem i terroryzmem,
• korupcją w strukturach wojskowych,
• infiltracją przez organizacje przestępcze.

Do jej zadań należy także weryfikacja i ochrona personelu wojskowego, analiza ryzyka w projektach obronnych, kontrola bezpieczeństwa obiektów wojskowych oraz zabezpieczanie tajemnicy państwowej w siłach zbrojnych.

Podstawa prawna stosowania wariografu

Zgodnie z art. 38 ustawy o SWW i SKW, badania wariograficzne mogą być stosowane:

• w procesach kwalifikacyjnych kandydatów do służby,
• w okresowej weryfikacji funkcjonariuszy i żołnierzy,
• w ramach działań operacyjnych, w tym w kontrwywiadowczych postępowaniach wyjaśniających.

Warunkiem jest uzyskanie dobrowolnej zgody osoby badanej, jednak w praktyce odmowa może skutkować negatywną oceną przydatności do określonej funkcji.

Zakres zastosowania wariografu w SKW

1. Selekcja kandydatów
   Wariograf jest jednym z narzędzi oceny w procesie przyjęcia do SKW. Pytania obejmują m.in. wcześniejsze naruszenia prawa, powiązania z cudzoziemcami, udział w działalności mogącej stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa wojskowego oraz stosowanie środków odurzających.
2. Weryfikacja kadr
   Badania są stosowane wobec żołnierzy i funkcjonariuszy zajmujących stanowiska związane z dostępem do informacji o najwyższej klauzuli tajności, a także wobec osób oddelegowywanych do misji międzynarodowych w strukturach NATO i UE.
3. Postępowania kontrwywiadowcze
   Wariograf bywa stosowany do weryfikacji lojalności personelu, oceny wiarygodności zgłaszanych informacji oraz ujawniania przypadków podwójnej lojalności lub działań sabotażowych.

Sprzęt wykorzystywany przez SKW

SKW stosuje wysokiej klasy cyfrowe wariografy od wiodących producentów (Lafayette Instrument Company, Axciton Systems, Stoelting), wyposażone w:

• Kanały oddechowe (pneumo) – pomiar rytmu i głębokości oddechu,
• Cardio/PPG – pomiar tętna i zmian ciśnienia krwi,
• EDA – pomiar zmian przewodnictwa skóry jako wskaźnika reakcji emocjonalnych,
• PAT (Pulse Arrival Time) – dodatkowy wskaźnik związany z parametrami układu krążenia,
• Seat Sensor – detekcja prób manipulowania badaniem.

Dane rejestrowane są i analizowane w oprogramowaniu umożliwiającym zarówno manualną interpretację, jak i scoring komputerowy.

Metodologia badań w SKW

Egzaminatorzy SKW stosują międzynarodowo uznane procedury:

• Comparison Question Test (CQT) – porównywanie reakcji na pytania krytyczne i kontrolne,
• Directed Lie Test (DLT) – badany celowo kłamie w pytaniach kontrolnych, co pozwala określić jego indywidualny wzorzec reakcji,
• Guilty Knowledge Test (GKT) – ustalanie, czy osoba badana zna szczegóły incydentu lub operacji znane jedynie sprawcy i śledczym.

Badanie przebiega w kilku etapach:

1. Przygotowanie – wywiad przedbadawczy, ustalenie i omówienie pytań,
2. Rejestracja – co najmniej trzy pełne serie pytań w kontrolowanych warunkach,
3. Analiza wyników – interpretacja zapisów i analiza komputerowa,
4. Raport końcowy – sporządzony przez egzaminatora i przekazany odpowiednim komórkom SKW.

Przykłady praktycznego zastosowania

• Weryfikacja żołnierza przed misją NATO – badanie potwierdziło brak powiązań z osobami o potencjalnych kontaktach wywiadowczych.
• Postępowanie wyjaśniające po incydencie w jednostce – wariograf pomógł potwierdzić relację świadka i wykluczyć udział innych osób w zdarzeniu.
• Kontrola lojalności w projekcie zbrojeniowym – badanie ujawniło zatajone przez pracownika powiązania z zagraniczną firmą konkurencyjną.

Znaczenie wariografu w SKW

Wariograf jest w SKW narzędziem ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego sił zbrojnych. Umożliwia wczesne wykrywanie zagrożeń, weryfikowanie wiarygodności personelu i eliminowanie ryzyka infiltracji. Dzięki stosowaniu nowoczesnego sprzętu i sprawdzonej metodologii zgodnej z wymogami NATO, SKW utrzymuje najwyższe standardy bezpieczeństwa kontrwywiadowczego.